Mu bihe bya vuba, imibonano mpuzabitsina kuri bamwe mu rubyiruko igenda ifatwa nk’ikintu gisanzwe kidatekerezwaho ingaruka z’igihe kirekire. Bamwe mu rubyiruko bavuga ko badakoresha agakingirizo kubera impamvu zitandukanye zirimo kumva ko kagabanya uburyo bwo kwishimira imibonano mpuzabitsina cyangwa kakabagora mu mubiri.

Mu kiganiro bamwe mu basore n’inkumi batuye mu Mujyi wa Kigali bagiranye n’umunyamakuru ku bijyanye n’iyi ngingo, bagaragaje ko hari abakibona gukoresha agakingirizo nk’imbogamizi, bigatuma bahitamo kukirengagiza nubwo baba bazi ingaruka bishobora kubagiraho.

Impuguke ziranyomoza

Impuguke mu by’ubuzima bw’imyororokere zemeza ko iyo myumvire idafite ishingiro. Zisobanura ko gukoresha agakingirizo mu buryo bukwiye bidakuraho umutekano cyangwa ubushobozi bwo kwishimira imibonano mpuzabitsina, ahubwo ko bigira uruhare runini mu kwirinda indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina no gutwita utateganyije.

Zongeraho ko hari amoko atandukanye y’agakingirizo kandi iyo umuntu abonye ako kamubereyeho neza, kagakoreshwa mu buryo bwateguwe, bitabangamira uko igikorwa kigenda.

Ingaruka z’uburangare

Bamwe mu rubyiruko baganiriye n’itangazamakuru bagaragaje ko kudakoresha agakingirizo byabashyize mu bibazo by’ubuzima, birimo kwandura indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina kenshi, bikabasaba kwivuza inshuro nyinshi.

Hari abemera ko mu gihe bari bakiri bato batatekerezaga ku ngaruka z’igihe kirekire, ariko uko bagenda bahura n’ibibazo by’ubuzima ni bwo batangira gusobanukirwa akamaro ko kwirinda.

Abandi bagaragaza ko hari igihe umuntu ashobora kwiringira uwo baryamanye, nyamara atamenya amateka ye yose y’ubuzima, bigatuma kwirinda bigomba gufatwa nk’inshingano ya buri wese.

Isomo

Hari inkuru z’abantu bahuye n’ingaruka zikomeye nyuma yo kwirengagiza inama zo kwirinda, zirimo guhura n’ihungabana rikomeye ry’amarangamutima bitewe no gutinya ko bashobora kuba baranduye indwara zidakira. Ibi byatumye bamwe bahindura imyumvire, bagatangira gufata ubuzima bwabo n’ubw’abo babana na bo nk’ikintu cy’agaciro.

Imibare igaragaza ishusho nyayo

Imibare y’Ikigo cy’Igihugu cyita ku Buzima (RBC) igaragaza ko kugeza muri Kamena 2023, abantu barenga ibihumbi 218 bari babana n’ubwandu bwa Virusi itera SIDA mu Rwanda, aho abarenga 92% bahabwa imiti igabanya ubukana bwayo.

Ku rwego rw’Isi, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (OMS) ryatangaje ko mu mwaka wa 2024, abantu hafi miliyoni 39,9 babanaga n’ubwandu bwa Virusi itera SIDA, mu gihe abarenga ibihumbi 630 bapfuye bazize iyo ndwara muri uwo mwaka.

Mu Rwanda, imibare igaragaza ko abantu icyenda bandura virusi itera SIDA buri munsi, naho igipimo rusange cy’ubwandu kikaba kiri hafi ya 3% mu bantu bafite hagati y’imyaka 15 na 49, kikaba kiri hejuru mu bagore ugereranyije n’abagabo.

Inama z’impuguke

Impuguke mu buzima ziragira inama urubyiruko yo:

  • gukoresha agakingirizo igihe cyose rwinjiye mu mibonano mpuzabitsina
  • kwirinda imibonano mpuzabitsina idatekerejweho
  • kwipimisha kenshi
  • gufata icyemezo gishingiye ku mutekano w’igihe kirekire aho kwibanda ku byishimo by’ako kanya

Zibutsa ko indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina zishobora kubana n’umuntu ubuzima bwe bwose, bityo kwirinda bikaba ari byo byiza kuruta kwivuza.

About The Author

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *