author

Mussa KaKa

My name is Byiringiro Moise, a graduate of the University of Rwanda in the Department of History and Heritage. I have practical experience in heritage preservation and museum education, having completed an internship at the Huye Ethnographic Museum where I worked on ethnographic collection management and visitor engagement. I have also served as a teacher, delivering holistic lessons that empower youth and strengthen community values. My academic and professional journey reflects a deep commitment to cultural identity, reconciliation, and civic education.

Igisobanuro cy’inkomoko y’izina Ibere rya Bigogwe

Ibere rya Bigogwe riri ahitwa mu Bigogwe, mu Ntara y’Uburengerazuba,Akarere ka Rubavu, Umurenge wa Kanzenze, Akagari ka Nyamirango,Umudugudu wa Marero. Ni ahantu ndangamurage kamere. Iyo uri mu muhanda munini wa kaburimbouva i Kigali ujya i Rubavu, Ibere rya Bigogwe uribona mu kuboko kw’ibumosoukirenga Umurenge wa Bigogwe mu Karere ka Nyabihu. Ni agasozi kagizwen‘igice kinini cy’urutare […]

Amateka atangaje y’inzu yu buvuzi bw’amatungo yubatswe n’Abadage.

Iyo nzu yubatswe ku bw’Abadage iri mu hahoze ari u Bugoyi. Ubu ni mu Ntaray’Uburengerazuba, Akarere ka Rubavu, Umurenge wa Gisenyi, Akagari kaNengo, Umudugudu wa Nyaburanga. Muri iki gihe, ikoreramo ishami ryaraboratwari y’ubuvuzi bw’amatungo (Laboratoire Véterinaire) ya RAB (RwandaAgricultural Board) rishinzwe Intara y’Uburengerazuba. Ku gihe cy’Abadage, iyo nzu n’ubundi yubatswe hagamijwe gutangiramoserivisi zitandukanye zijyanye n’ubuvuzi […]

Byishi bitangaje ku mateka ya Mwima.

I Mwima ni ahantu ndangamurage h’amateka. Ni mu hahoze ari Nduga. Ubuni mu Mudugudu wa Mwima, Akagari ka Rwesero, Umurenge waBusasamana, Akarere ka Nyanza, mu Ntara y’Amajyepfo. Hazwi cyane kubera ko hatabarijwe Umwami Mutara III Rudahigwa nyumay’aho atangiye i Bujumbura tariki ya 25/07/1959. Abiru bari bifuje koatabarizwa i Rutare mu Karere ka Gicumbi y’ubungubu, nk’uko […]

Katederari ya gatorika i butare Aho Umwami Musinga yahuriye bwa mbere na Mwambutsa w’uburundi

Ikindi kimenyetso cy’amateka ya Astrida kigaragara ubu ni Kiriziya Katedarariya Butare (Cathédrale de Butare) yubatswe mu wa 1934. Iyi kiriziya yitwa OurLady of Wisdom / Cathédrale Notre-Dame de la Sagesse ni yo nini mu Rwanda. Yitiriwe Umwamikazi w’Ababirigi witwaga Astrid watanze ku wa 29 Kanama1935 azize impanuka y’imodoka kugira ngo ibe urwibutso rwe. Mu wa […]

AMATEKA ATANGAJE Y’UMWADUKO WA KAWA MU RWANDA.

Amateka avuga uko igihingwa cya kawa cyatangiye guhingwa mu Rwanda,yanditswe n’Ikigo cy’Ubuyapani Gishinzwe Ububanyi n’Amahanga « JapanInternational Cooperation Agency: JICA” mu nyandiko yacyo « The socioeconomic impact of Rwandan indigenous coffee variety (Bourbon Mibirizi)”yakozwe n’umushakashatsi Maurice Mugabowagahunde mu wa 2016. Iyo nyandiko ivuga ko abamisiyoneri ari bo badukanye kawa mu Rwanda,bayihinga i Mibirizi mu wa […]

Ibimenyetso by’amateka ya Astrida: Imihanda n’imiturire

Nubwo Astrida yari irimo imihanda, yose yari imihanda y’igitaka. Kugeza igihe u Rwanda rwaboneye ubwigenge, igice cy’umuhanda wari urimo kaburimbo cyavaga kuri Hotel Faucon kikagera hafi y’ibiro bya teritwari.. Ubu ni kuri CASA Hotel. Ku nkengero z’uwo muhanda ni ho abazungu bari batuye. Urusisiro rw’amazu bari batuyemo rwaheraga imbere y’ibiro bya teritwari –ahari resitora y’Abashinwa […]

Ruhimandyarya urutare rwabaye BANKI mugihe cy’Ababiligi kugirango ahime indyarya

Ruhimandyarya, hazwi nk’ Urutare rw’Abarundi, ni urutare runini kandi rurerure ruhanamiye umugezi wa Nyakabuye uherereye mu majyepfo y’uburengerazuba bw’u Rwanda ahahoze ari mu Bukunzi. Muri iki gihe urwo rutare ruherereye mu Mudugudu wa Gasebeya mu Kagari ka Gaseke, mu Murenge wa Nyakabuye, mu Karere ka Rusizi mu Ntara y’Uburengerazuba. Uretse ko ubu abaturage baho bahimutse […]

Urutare Rwa Ndaba: Ni iki utari uzi ku Rutare rwa Ndaba?

Turi mu ntara y’uburengerazuba, niba ukunda gukurikira amateka wigeze wumva bavuga cyangwa se wabonye urutare rwa Ndaba, hamwe mu hantu h’amateka tugira mu Rwanda hafite n’icyo hasobanuye ku muco w’abanyarwanda. Urutare rwa Ndaba ruherereye mu Mudugudu wa Rusebeya, Akagari ka Gitwa, mu Murenge wa Rubengera, mu Karere ka Karongi, mu Ntara y’Uburengerazuba. Ni urutare rurerure […]

Astrida izina ry’ubukombe mu mugi wa Butare, ryaturetse he?

Astrida ni imwe muri teritwari (Territoires) icyenda zari zigize u Rwanda mugihe cy’ubukoroni bw’Ababirigi. Mu wa 1916 ubwo Ababirigi batangiragagutegeka u Rwanda, teritwari zari enye, nyuma zigenda ziyongera kugezatariki ya 25/01/1960 ubwo teritwari zahindukaga perefegitura. Izina Astrida ryazanywe n’Ababirigi rikomotse ku mwamikazi wabo witwagaAstrid Sofia Lovisa Thyra, umugore wa Léopold III, umwami w’ Ababirigi.Léopold III […]