author

Mussa KaKa

My name is Byiringiro Moise, a graduate of the University of Rwanda in the Department of History and Heritage. I have practical experience in heritage preservation and museum education, having completed an internship at the Huye Ethnographic Museum where I worked on ethnographic collection management and visitor engagement. I have also served as a teacher, delivering holistic lessons that empower youth and strengthen community values. My academic and professional journey reflects a deep commitment to cultural identity, reconciliation, and civic education.

Libya: Nyuma y’imyaka 16 ishize Umucuruzi yatunguwe no kwakira telefoni za Nokia yari yaratumije muri 2010

Umucuruzi wa matelefoni zigendanwa ukorera mu Mujyi wa Tripoli muri Libya yatunguwe no kwakira umuzigo wa matelefoni mato ya Nokia azwi nka push-button cyangwa matushe, yari yaratumije mu mwaka wa 2010, hashize imyaka 16 yose. Iyi nkuru igaragaza mu buryo bugaragara ingaruka z’imvururu n’intambara byibasiye Libya mu myaka irenga 15 ishize, bikangiza bikomeye ubwikorezi n’imikorere […]

Ibigo bibuza Abana kuvuga ikinyarwanda byahagurukiwe na MINUBUMWE

Kuvuga no kwandika Ikinyarwanda neza ni imwe mu nkingi z’umuco n’ubumwe bw’Abanyarwanda. Gusa muri iki gihe, hari bamwe mu Banyarwanda babibona nk’ibitagendana n’iterambere, bakakivuga bakigoreka, abandi bakakivanga n’indimi z’amahanga bagamije kwiyemera. Ikibabaje kurushaho ni uko hari n’amwe mu mashuri bivugwa ko ahanira abana kuvuga ururimi rwabo kavukire. Hari ababyeyi n’abana bafata kutamenya Ikinyarwanda nk’icyerekana “iterambere” […]

Inkomoko n’amateka ya Village Urugwiro, Kugeza ibaye ibiro by’Umukuru w’Igihugu

Village Urugwiro ni inyubako ikomeye mu mateka y’u Rwanda kuko ari ho hakorera Umukuru w’Igihugu. Iherereye mu Murenge wa Kacyiru, Akarere ka Gasabo mu Mujyi wa Kigali. Iyi nyubako imaze imyaka irenga 50 yubatswe, kandi imaze imyaka irenga 30 ikoreshwa nk’ibiro bya Perezida wa Repubulika. Yubatswe mu 1975 ku nkunga y’Umuryango wahuzaga ibihugu bya Afurika […]

Amateka atangaje y’imva yu musirikare w’Umudage

Imva y’umusirikare w’Umudage iri mu hahoze ari u Bugoyi. Kuri ubu ni muNtara y’Uburengerazuba, Akarere ka Rubavu, Umurenge wa Gisenyi, Akagarika Nengo, Umudugudu wa Nyaburanga. Ni ahantu ndangamurage h’amateka. Ni imva bigaragara ko ishaje. Ahagana muri za 1980 ku bwa Perefe (Préfet)Nshunguyinka François, iyo mva yigeze gucukurwa n’abagizi ba nabi bashakamo ubutunzi. Muri iyo myaka […]

Urutare rwitiriwe Kamegeri kubera igitekerezo cy’ubuhemu yatanze.

Urutare rwa Kamegeri ruherereye mu Ntara y’Amajyepfo, Akarere kaRuhango, Umurenge wa Ruhango, Akagari ka Rwoga, Umudugudu waKabambati. Ni urutare ruri mu nkengero z’umujyi wa Ruhango ku muhandamugari Ruhango-Nyanza, hakaba harahoze ari mu Nduga. Uru rutare rwibutsa amateka y’umutware Kamegeri wabayeho ku ngomay’Umwami Mibambwe II Sekarongoro II Gisanura na we wari utuye hafi yarwoku musozi wa […]

DUTEMBERANE UBUTAKA BUTAGATIFU BWA KIBEHO.

Kibeho ni umusozi uri mu karere kitwaga mu Nyaruguru mu Rwanda rwohambere, ubu uherereye mu Mudugudu wa Sinayi, Akagari ka Kibeho,Umurenge wa Kibeho, mu Karere ka Nyaruguru, mu Ntara y‘Amajyepfo.Hamenyekanye cyane mu mateka y’u Rwanda, aya Afurika n’ay’isi murirusange – ku bafite ukwemera gatorika – guhera mu mpera za 1981 kuberaamabonekerwa yahabereye, kandi ari nabwo […]

INKOMOKO Y’INSIGAMIGANI YAGUYE IVUTU

Uyu mugani bawuca babonye umuntu waguwe nabi n’ibyo yariyecyangwase byamwishe buhambe;nibwo bavuga, ngo «Naka yaguyeivutu».Wakomotse ku mugabo Rwahura rwa Magenda wo mu Iceni mu Bungwe(Butare) :ahagana mu mwaka w’i 1500 Umwami Ndahiro Cyamatare amaze kwicwa n’Abakongoro bamutsinze i Rubi rw’i Nyundo ho mu Bugamba mu Cyingogo (Gisenyi), abanyamaboko bose bigabagabanyije u Rwanda : Abasinga biha […]

Imvano y’insigamigani “Murarye muri menge”

Uyu mugani w’imbuzi ugira ngo «Murarye muri menge !» bawucaiyo bashaka kuburira umuntu kugira ngo atagwa mu makuba babonaashobora kumugwirira akamwokama. Wamamaye mu Rwanda ukomotseku muganwa Rutarati warindaga baka Mutaga umwami w’u Burundi;ahayinga umwaka w’i 1700. Mutaga Semwiza, Sembyariyimana Bibero bikingiye abarwanyi mweneMwezi Kavuyimbo, yari atuye ku Rutabo rwa Nkanda n’i Muganza w’iNgara muri Nshiri […]

INKOMOKO Y’INSIGAMIGANI BAMUTEYE IMBONI, BANDE BAZIMUTEYE,KUBERA IKI?

Uyumugani Abanyarwanda bakundaguca kenshi,cyane cyane ab’inyaRyenge, bawuca iyo babonye umuntu w’inkozi y’ibibi utahuwe n’ingenza,imigambi ye igapfuba ikaburiramo; nibwo izo ngenza zivuga ziti «Twamuteye imboni !» Ni nk’aho bavuze, bati «Nta cyo akidutwaye twamubonye;yamenyekanye. Naho rubanda,bati «Bamuteye imboni». Wakomotse kuriGashavu ka Rwamu w’i Bumbogo (Kigali); ahasaga umwaka w’i 1600. Izo mboni batera ziri ukubiri : hari […]

Amateka ahebuje y’ibisi bya Huye

Ibisi bya Huye ni ahantu ndangamurage h’amateka n’umuco. Ibisi ni urwungerw’imisozi miremire iherereye mu Midugudu itanu ari yo Gatongati, Kigarama,Kinyinya, Kimana na Gako byo mu Kagari ka Nyakagezi, Umurenge wa Huye,Akarere ka Huye, mu Ntara y’Amajyepfo. Aho ni mu hahoze ari uBwanamukari mu Rwanda rwo hambere. Ikizwi cyane ku bisi bya Huye ni igitekerezo cy’ukuntu […]